Genel beklentiler, 2010’da dünya ekonomilerinde bir toparlanmanın olacağını fakat bunun boyutunun daha evvelki toparlanmalara göre daha zayıf olacağını gösteriyor. Önümüzdeki dönemle ilgili en önemli belirsizlik, dünyada uygulanan gevşek para ve maliye politikalarının ne zaman tersine çevrileceğidir.

GLOBAL EKONOMİDEKİ DARALMA YAVAŞ YAVAŞ HIZ KESİYOR

Son bir yıllık dönemde Türkiye ekonomisi tahmini olarak yüzde 8 daralırken, sanayi üretimi yüzde 15 civarında azaldı.  Kapasite kullanım oranları yüzde 80’lerden yüzde 70’lerin altına kadar geriledi.  İhracat son bir yılda yüzde 28 daralırken, ithalattaki daralma yüzde 37 oldu.  Bütün bu gelişmelerin sonucu olarak özel sektör yatırımları yüzde 30 civarında daralırken, ticari kredilerde yüzde 3 civarında azalma oldu.     

Dünya ekonomisi ile ilgili gelen son veriler, 2008’in son çeyreğinde başlayan ekonomik daralmanın boyutunun hız kestiğini ve bir toparlanmanın başladığını gösteriyor.  Gelişmiş ülkelerdeki otoritelerin hızlı ve güçlü para ve maliye politikası müdahaleleri etkili olurken, gelişmekte olan ülkeler, özellikle Asya ülkeleri toparlanmada daha iyi durumdalar. 

TOPARLANMA OLACAK AMA ÇOK GÜÇLÜ DEĞİL

Önümüzdeki dönemle ilgili en önemli sorulardan bir tanesi, toparlanmanın ne kadar devam edeceği ve boyutunun ne olacağıdır.  Önümüzdeki dönemde, maliye politikası desteği ve stok birikiminin etkisinin azalması ile ekonomik toparlanmanın boyutu hız kesecek.  Genel beklentiler, 2010’da dünya ekonomilerinde bir toparlanmanın olacağını fakat bunun boyutunun daha evvelki toparlanmalara göre daha zayıf olacağını gösteriyor.

Önümüzdeki dönemle ilgili en önemli belirsizlik, dünyada uygulanan gevşek para ve maliye politikalarının ne zaman tersine çevrileceğidir.  Merkez bankalarının piyasaya verdikleri parayı geri çekmeleri, faizleri artırmaları ve bütçe açıklarını kontrol etmeleri gerekir.  Belirsizlik, bu çıkış politikalarının zamanlaması ve uygulama sürecidir.  Eğer, bu çıkış politikaları ekonomiler tam olarak canlanmadan erken uygulanmaya başlanırsa, ekonomik canlanma sınırlanabilir. Eğer, bu politikaların uygulanması gecikirse, piyasada kalan para, yüksek bütçe açıkları ve düşük reel faizler enflasyon sorunu yaratabilir. Dünyada ve Türkiye’de hükümetler ve merkez bankaları bu belirsizliği azaltmak için orta vadeli çıkış stratejilerini oluşturmak ve bu konuda piyasalara güven vermek durumundadır.

Ülkelerin ilerideki politika uygulamaları hakkında bilgi vermesinin öneminin arttığı bir dönemde, Türkiye’nin üç yıllık bir program açıklaması oldukça olumlu. Eylül ortasında, Orta Vadeli Program’da açıklanan üç yıllık hedefler ve tahminler, genel olarak birbirleriyle tutarlı görünüyor. Özellikle, kamu borcunun 2011 yılı itibariyle stabilize edileceğinin belirtilmesi, maliye politikalarının gittikçe önem kazanacağı önümüzdeki dönemde, Türkiye’ye (uygulandığı takdirde) kredibilite kazandıracaktır ve ülke risk priminin düşmesine yardımcı olacaktır. 

YÜKSEK BÜYÜME İÇİN YABANCI KAYNAK ŞART GÖRÜNÜYÜR

Türkiye’de orta vadedeki en önemli sorun, büyüme hızlarının tekrardan nasıl yüzde 5 seviyelerine çıkartılacağı olacaktır.  Orta Vadeli Program’daki hedeflerin başarısı, dünya ekonomisinde belirgin bir büyümeye bağlı gözüküyor.  Dünya ekonomisindeki büyümenin 2003-2007 ortalamasına geri dönmesi yakın vadede mümkün gözükmezken, Türkiye ekonomisinin tekrardan yüksek büyüme hızına ulaşması için dış finansman koşullarında dünya ortalamasının üzerinde bir iyileşme sağlaması gerekiyor. Türkiye’nin Orta Vadeli Program hedeflerini gözeterek uygulayacağı yapısal reform süreci ve Program’da bahsedilen Mali Kural hedeflemesine geçilmesi, Türkiye’nin risk priminin hızla azalmasında ve istenilen büyüme hızlarına ulaşmada önemli katkılar sağlayacaktır. Yabancı kaynak girişi sağlanmadığı takdirde, Türkiye’nin önümüzdeki 3 yıllık süreçte, yüzde 3-4 aralığında büyüyeceğini ve yatırımlardaki toparlanmanın daha yavaş olacağını tahmin ediyoruz.